توسعه پايدار صنعت برق کشور- صاعقه و سيستم هاي ثبت پارامترهاي آن

يکي از پديده هاي رايج در طبيعت بويژه در برخي مناطق و نواحي، پديده صاعقه است. صاعقه در حقيقت يک تخليه پرانرژي است که به¬طور متوسط نيم تا يک ثانيه طول مي کشد و مسيري بطول چند کيلومتر را طي مي کند. اين پديده در خطوط انتقال انرژي الکتريکي با ايجاد اضـافه ولتاژهاي گذرا همراه اســت، لذا به منظور تعيين سطوح عايقي تجهيزات و ايمني هرچه بيشتر شناخت هرچه بيشتر اين پديده و پارامترهاي مرتبط با آن از اهميت به سزائي برخوردار است.
شدت جريان ناشي از چنين پديده اي از چند کيلوآمپر تا چند صد کيلوآمپر تغيير مي کند. بديهي است اينچنين جريان هاي با دامنه بسيار زياد مي توانند به سهولت باعث تخريب و يا عملکرد نادرست تجهيزات گوناگون و يا حتي صدمات جاني شوند. بنابراين وجود سيستم هشدار در مکان هايي چون سازمان هواشناسي جهت تعيين محل وقوع صاعقه و تعيين جهت حرکت طوفان صاعقه اي امري ضروري است. اصلي ترين فعاليت در زمينه صاعقه، مساله اندازه گيري پارامترهاي گوناگون اين پديده نظير ميدان هاي مغناطيسي، جريان هاي کانال هادي، شدت نور و محل برخورد صاعقه مي باشد.
از مشخصات صاعقه مي توان به شکل موج، پيک جريان و بار آن اشاره نمود. صاعقه داراي انرژي چندان زيادي نيست، ولي اگر صاعقه به يک درخت برخورد کند، با توجه به مقاومت اهمي نسبتاً بزرگ درخت، چند ده مگاژول انرژي در تنه درخت به گرما تبديل مي¬شود و همچنين نيروي الکترومغناطيسي ناشي از اين جريان بزرگ صاعقه سبب شکستن و شکاف برداشتن درخت مي گردد. لذا پتانسيل تخريب بالائي دارد.
روش هايي به منظور اندازه گيري صاعقه بکار گرفته مي شود و در اين گزارش نيز به آنها پرداخته شده است. تعيين موقعيت صاعقه با کمک سيستم هاي مکان ياب صاعقه نيز مي توانند آثار سو صاعقه و خسارات متعاقب آن را تنزل بخشند. هر کدام از اين سيستم هاي مکان ياب ويژگي هاي خاص خود را دارند اما اجزاي اين سيستـم ها و طرز عملـکرد آن ها مشابه بوده و عمده تفاوت آن ها ناشي از محدوده کاري تجهيزات مي باشد. به عملکرد سيستم مکان ياب نيز در اين گزارش پرداخته شده است.