تحول بهره‌وری انرژی با توسعه ساختارهای شرکت‌های خدمات انرژی اسکو و سوپر اسکو در ایران

در دهه‌های اخیر جهان با چالش‌های فزاینده‌ای در حوزه مصرف انرژی مواجه است؛ از جمله افزایش تقاضا، هدررفت منابع و فشارهای زیست‌محیطی ناشی از وابستگی به سوخت‌های فسیلی. در این میان، بهینه‌سازی مصرف انرژی و ارتقای بهره‌وری به‌عنوان یکی از مؤثرترین راهبردها برای دستیابی به اقتصاد پایدار و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، نقشی کلیدی ایفا می‌کند. شرکت‌های خدمات انرژی ESCOs با ارائه مدل‌های نوین قراردادی، امکان اجرای پروژه‌های صرفه‌جویی انرژی بدون نیاز به سرمایه‌گذاری اولیه مصرف‌کننده را فراهم می‌آورند و بازگشت سرمایه را از محل صرفه‌جویی‌های محقق‌شده تضمین و همچنين سود حاصله را تقسیم می‌کنند.

تجارب بین‌المللی نشان می‌دهد کشورهایی که بازار اسکوها را به‌صورت ساختارمند توسعه داده‌اند، توانسته‌اند هم‌زمان مصرف انرژی را کاهش داده، سرمایه‌گذاری خصوصی را فعال و ریسک پروژه‌های بهره‌وری را مدیریت نمایند. ایجاد سازوکارهایی نظیر قراردادهای مشارکت در صرفه‌جویی، تضمین عملکرد، تأسیس نهادهای واسطه‌ای مانند Super ESCO و استانداردسازی چارچوب‌های سنجش و پایش، از مهم‌ترین عوامل موفقیت این کشورها بوده است. این مدل‌ها علاوه بر کاهش شدت انرژی، موجب ارتقای فناوری، افزایش شفافیت مالی و شکل‌گیری بازار پایدار خدمات انرژی شده است.

در ایران، با وجود ظرفیت قابل‌توجه صرفه‌جویی در بخش‌های صنعت، ساختمان و زیرساخت‌های عمومی، موانعی نظیر قیمت‌گذاری غیرواقعی انرژی، محدودیت‌های تأمین مالی و فقدان چارچوب‌های قراردادی استاندارد، توسعه این بازار را کند نموده است. رویکرد تحلیلی ارائه‌شده در این گزارش نشان می‌دهد با اصلاح سازوکارهای حمایتی، ایجاد تضمین‌های اعتباری، رتبه‌بندی اسکوها و توسعه مدل سوپر اسکو در پروژه‌های بزرگ، می‌توان مسیر جذب سرمایه، کاهش ریسک و تسریع اجرای پروژه‌های بهره‌وری انرژی را هموار ساخت.

در همین راستا، این مهندسین مشاور با اتکا به تجربیات ارزنده خود در حوزه انرژی، اقتصاد مهندسی، مدل‌سازی مالی پروژه‌ها، طراحی سازوکارهای تأمین مالی مبتنی بر صرفه‌جویی و سیاست‌گذاری بازار بهره‌وری انرژی و با بهره‌گیری از منابع معتبر جهانی، جهت تبیین مدل‌های قراردادی مشارکت در صرفه‌جویی و تضمین عملکرد  تشریح نقش ساختارهای ESCO وSuper ESCO در تجمیع تقاضا، تأمین مالی و کاهش ریسک پروژه‌ها، بررسی الزامات حقوقی، مالی و نهادی توسعه بازار خدمات انرژی و ترسیم مسیر جذب سرمایه خصوصی و استانداردسازی سنجش و راستی‌آزمایی صرفه‌جویی‌ها، این گزارش را با هدف ارائه چارچوبی اجرایی و تصمیم‌محور برای فعال‌سازی بازار خدمات انرژی، کاهش شدت مصرف، تسهیل مشارکت بخش خصوصی و ایجاد سازوکار پایدار تأمین مالی پروژه‌های بهره‌وری انرژی در کشور تدوین نموده است.