بازيابي حرارت اتلافی ايستگاه هاي افزايش فشار گاز، مسیر سريع افزایش بهره‌وری و تاب‌آوری انرژي در کشور

چالش ملي ناترازی هم‌زمان در عرضه گاز طبیعی و تولید برق، منجر به محدودیت گازرسانی به نیروگاه‌ها و صنایع در دوره‌های اوج مصرف و در نتيجه کاهش تولید برق و افزایش هزینه‌های تأمین انرژی شده‌ است. در چنین شرایطی، بهره‌برداری هدفمند از انرژی‌های اتلافی موجود در زیرساخت‌های فعلی، یکی از سریع‌ترین و کم‌هزینه‌ترین مسیرهای بهبود تراز انرژی و افزایش تاب‌آوری شبکه به‌شمار می‌رود.

در شبكه گسترده توزيع گاز طبيعي كشور، بیش از 90 ایستگاه فعال تقویت فشار گاز و بالغ بر ۳۵۰ توربوکمپرسور گاز در اين ايستگاه ­ها نصب شده ­اند كه سالانه بيش از 5 ميليارد مترمکعب گاز طبیعی را براي مصرف داخلی خود استفاده می‌نمایند. با توجه به بازده تقريبي ۳۰ درصدي اين توربين‌هاي گاز و دمای بالای گازهای خروجی توربین ۴۰۰ تا ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد، حجم قابل توجهی از انرژی به ‌صورت حرارت اتلاف می‌گردد. اين در حالي است كه انرژي اتلافي خروجي از توربوكمپرسورها را مي توان به دو منظور توليد انرژي الكتريكي و استفاده در به حركت درآوردن توربوكمپرسورها به جاي مصرف گاز بكار گرفت. در صورت امكان­پذير شدن اين امر، مي­توان از اتلاف بالغ بر 20 درصد گاز مصرفي ساليانه ايستگاه­ ها جلوگيري نمود. مطالعات نشان می‌دهد که با به‌کارگیری فناوری‌های بازیابی حرارت نظیر بویلرهای بازیاب حرارت HRSG و چرخه‌های رانکین آلی ORC، می‌توان بخش مهمی از این انرژی هدررفته را بازیابی نمود. تعمیم این الگو به مقیاس ملی نشان می‌دهد که در صورت تجهیز بخشی از ایستگاه‌های تقویت فشار گاز کشور، امکان بازیابی انرژی حرارتی در سال و تبدیل آن به بيش از 1000 مگاوات ظرفیت تولید برق پایدار بدون نیاز به مصرف سوخت اضافی وجود دارد. این میزان انرژی بازیافتی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش ناترازی برق، آزادسازی گاز برای مصارف نیروگاهی و صنعتی، و افزایش تاب‌آوری شبکه انرژی کشور ایفا نماید.

مزیت کلیدی این راهکار، اتکای آن به زیرساخت‌های موجود، قابلیت اجرا در کوتاه‌مدت، مقیاس‌پذیری بالا و بازگشت سرمایه قابل‌قبول است، ویژگی‌هایی که آن را به یکی از مؤثرترین گزینه‌های بهینه‌سازی انرژی در صنعت گاز کشور تبدیل می‌نماید و نقش مهمی در افزایش بهره‌وری، کاهش تلفات انرژی و ارتقای امنیت انرژی ایفا می‌کند.

در همین راستا، این مهندسین مشاور با اتکا به تجربیات ارزنده مرتبط در داخل و بین‌المللی در پروژه‌های نفت، گاز، ایستگاه‌های تقویت و افزایش فشار، نیروگاه‌های حرارتی و سامانه‌های تولید همزمان و بازیابی انرژی و با بهره‌گیری از منابع معتبر، جهت شناسایی و تحلیل ظرفیت‌های عملی بازیابی حرارت اتلافی در ایستگاه‌های افزایش فشار، کاهش مصرف گاز از طریق ارتقای بازدهی انرژی و امکان‌سنجی تولید برق بدون سوخت اضافی، این گزارش را با هدف فراهم‌سازی مبنایی فنی–اقتصادی برای تصمیم‌سازی آگاهانه مدیران، اولویت‌بندی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تعریف پروژه‌های اجرایی اثربخش در حوزه بازیابی انرژی تدوین نموده است.